Trợ giúp pháp lý trong quá trình xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Một trong những nguyên tắc xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đó là người bị đề nghị, cha mẹ hoặc người giám hộ của người bị đề nghị có quyền tự mình hoặc nhờ luật sư, người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị. Trường hợp người bị đề nghị không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp thì Tòa án yêu cầu Đoàn luật sư phân công tổ chức hành nghề luật sư cử luật sư; Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý cho người được trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Tòa án bảo đảm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị.

Theo quy định pháp luật trợ giúp pháp lý, hiện nay người được trợ giúp pháp lý bao gồm:

- Người có công với cách mạng;

- Người thuộc hộ nghèo;

- Trẻ em;

- Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;

- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác,

- Người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân;

- Người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo;

- Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người;

- Người có khó khăn về tài chính thuộc một trong các trường hợp sau đây: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ; người nhiễm chất độc da cam; người cao tuổi; người khuyết tật; nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình; người nhiễm HIV.

Pháp luật trợ giúp pháp lý hiện nay cũng quy định quyền của người được trợ giúp pháp lý như sau:

- Được trợ giúp pháp lý mà không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc lợi ích khác.

- Tự mình hoặc thông qua người thân thích, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác yêu cầu trợ giúp pháp lý.

- Được thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục trợ giúp pháp lý khi đến tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và các cơ quan nhà nước có liên quan.

- Yêu cầu giữ bí mật về nội dung vụ việc trợ giúp pháp lý.

- Lựa chọn một tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý và người thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương trong danh sách được công bố; yêu cầu thay đổi người thực hiện trợ giúp pháp lý khi người đó thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 25 Luật Trợ giúp pháp lý.

- Thay đổi, rút yêu cầu trợ giúp pháp lý.       

- Được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

- Khiếu nại, tố cáo về trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Do đó, người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi thuộc diện được trợ giúp pháp lý nêu trên, khi bị đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, có thể yêu cầu Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thuộc Sở Tư pháp nơi cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc để được giúp đỡ. Sau khi được thụ lý vụ việc, theo yêu cầu của người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, họ sẽ được trợ giúp pháp lý miễn phí thông qua các hình thức: Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng. Cụ thể trong vụ việc xem xét người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, người được trợ giúp pháp lý sẽ được:

- Người thực hiện trợ giúp pháp lý tư vấn pháp luật về các quy định pháp luật có liên quan đến vụ việc như các hình thức cai nghiện ma túy, các cơ sở cai nghiện bắt buộc, quyền và nghĩa vụ khi cai nghiện ma túy bắt buộc, trình tự, thủ tục, hồ sơ xem xét đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc...

- Người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình xem xét đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại tòa án nhân dân.

- Người thực hiện trợ giúp pháp lý đại diện ngoài tố tụng trước các cơ quan nhà nước có liên quan đến vụ việc xem xét đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý bao gồm: Đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý; Giấy tờ chứng minh là người thuộc diện được trợ giúp pháp lý; Các giấy tờ, tài liệu có liên quan đến vụ việc trợ giúp pháp lý. Việc nộp hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý được thực hiện theo các cách thức sau đây:

- Người yêu cầu trợ giúp pháp lý tới trực tiếp các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý.

- Người yêu cầu trợ giúp pháp lý gửi hồ sơ qua các dịch vụ bưu chính viễn thông tới các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý.

- Người yêu cầu trợ giúp pháp lý gửi hồ sơ qua fax, mail hoặc thông qua hình thức điện tử, ví dụ như Cổng dịch vụ công quốc gia (thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý - mã 2.000829).

Khi nhận được yêu cầu trợ giúp pháp lý, người tiếp nhận yêu cầu phải kiểm tra các nội dung có liên quan đến yêu cầu trợ giúp pháp lý và trả lời ngay cho người yêu cầu về việc hồ sơ đủ điều kiện để thụ lý hoặc phải bổ sung giấy tờ, tài liệu có liên quan. Các thông tin pháp luật về trợ giúp pháp lý, địa chỉ liên hệ các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý được đăng tải công khai tại Cổng thông tin điện tử Pháp luật quốc gia, Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, Trang thông tin điện tử trợ giúp pháp lý Việt Nam, Trang thông tin điện tử Sở Tư pháp tại địa phương.

Thanh Trịnh

Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý